RABINI WIELKICH OCZU

רבני וייעלקאצי

Powrót - Ludzie

Powrót - Judaica

Niełatwo dziś zebrać informacje o wielkoockich rabinach, choć większość z nich należała do znanej dynastii rabinackiej Teomim, wywodzącej swe od korzenie od słynnego rabina Jeszaja Halewi, żyjącego w Czechach w początkach XV wieku. Poniższa lista jest z pewnością jeszcze niekompletna i w kilku przypadkach zawiera jedynie nazwiska, czasem z podaniem podstawowych dat. Stanowi ona próbę chronologicznego uszeregowania tych niekwestionowanych przywódców duchowych wielkoockiej społeczności wyznania mojżeszowego, wraz z podaniem podstawowych informacji o ich życiu i dziełach.

Mordechaj ben Szmuel

מרדכי בן שמואל

Rabbi Mordechaj, syn Szmuela, to pierwszy znany z imienia, a jednocześnie najwybitniejszy z wielkoockich rabinów. Urodził się w Kutnie około roku 1715. Jego ojcem był szanowany członek miejscowej gminy żydowskiej. Mordechaj już jako młodzieniec wyróżniał się bystrością umysłu, bogobojnością i zamiłowaniem do studiowania Pisma. Znany był ze ścisłego przestrzegania surowych przepisów religii mojżeszowej. W okresie dorastania często przebywał w towarzystwie wybitnych mędrców i rabinów ziem polskich. Gdy dorósł, został ożeniony ze swą rówieśnicą, córką wybitnego i bogatego rabina. Młoda para zamieszkała u teścia, który dbał o zaspokojenie wszelkich potrzeb materialnych młodego człowieka, aby ten mógł się w pełni oddać studiowaniu Tory i innych świętych ksiąg. Wkrótce jego nauki stały się znane w świecie żydowskim, a jego sława dotarła także do Wielkich Oczu. Osoby stojące na czele wielkoockiej gminy zaprosiły go, aby objął wakujące stanowisko rabina. W Wielkich Oczach pojawił się około roku 1735. Jako rabin sprecyzował i wprowadził w gminie wiele przepisów religijnych.

Mordechaj ben Szmuel był autorem księgi "Piewca pokoju" [Dover Shalom] i pism z komentarzami do Księgi Psalmów i Księgi Proroków. Niestety, żadne z tych dzieł nie zachowało się do naszych czasów. Zasłynął jednak wielokrotnie wznawianym traktatem teologicznym "Brama Królewska" [Sha'ar haMelech], będącym zbiorem trzynastu rozpraw teologiczno-moralnych związanych z różnymi terminami i świętami kalendarza żydowskiego. Pierwsze wydanie ukazało się w roku 1762 w Żółkwi, a ostatnie w roku 1997 w Kanadzie.

Nie znamy daty śmierci Mordechaja ben Szmuela, przy czym nastąpiło to z pewnością po roku 1772. Pozostawił dwóch synów, starszego Dawida i młodszego Szmuela.

* * *

Mordechaj Herc Teomim

מרדכי הירץ תאומים

Rabbi Mordechaj Herc Teomim był rabinem Wielkich Oczu do 1821.

* * *

Meir Teomim

מאיר תאומים

Rabbi Meir Teomim był zięciem rabina Arie, naczelnego rabina Jaworowa. Rabin Wielkich Oczu po roku 1821.

* * *

Mordechaj Hercig

מרדכי הרציג

Rabbi Mordechaj Hercig urodził się około roku 1820, jako syn rabbiego Józefa Herciga, naczelnego rabina powiatu Sanok. Poślubił córkę rabbiego Mosze Albojma z Leżajska. Rabin Wielkich Oczu w połowie XIX w. Po nim pełnił tę funkcję jego syn Naftali Menachem. Zmarł w roku 1880.

* * *

Naftali Menachem Hercig

נפתלי מנחם הרציג

Rabbi Naftali Menachem Hercig urodził się około roku 1840. Syn Mordechaja Hercig. Poślubił córkę rabbiego Cwi Hirsza Glanca, naczelnego rabina Sieniawy. Rabin Wielkich Oczu przed 1860. Objął funkcję po swym ojcu. Zmarł przed rokiem 1912, pozostawiając dwoje dzieci Moszego i Sarę.

* * *

Jakow Teomim

יעקב תאומים

Rabbi Jakow Teomim urodził się w roku 1833. Syn Efraima Teomim, naczelnego rabina Krystynopola. Rozpoczął swą wieloletnią karierę rabinacką w Wielkich Oczach, gdzie został wybrany rabinem w roku 1860 i pełnił tę funkcję co najmniej do grudnia 1866. Następnie był rabinem Tarnogrodu w zaborze rosyjskim. Za radą uznanego autorytetu, Joszuy Rokeacha z Bełza, nie przyjął oferowanej mu posady w rabinacie Opatowa. Po wydaniu w roku 1888 nakazu opuszczenia Rosji przez obcych poddanych powrócił do Galicji i w roku 1891 został przyjęty na rabina Kołomyi. Zmarł w podeszłym wieku 1 maja 1908.

* * *

Icchak Teomim

יצחק תאומים

Rabbi Icchak Teomim urodził się w roku 1837. Syn Efraima Teomim, naczelnego rabina Krystynopola, młodszy brat Jakowa. Karierę rozpoczął w rabinacie w Śniatyniu w roku 1854, a w roku 1865 został naczelnym rabinem tej gminy. Rabin Wielkich Oczu od roku 1871 do 1879, kiedy to objął po zmarłym ojcu funkcję naczelnego rabina Krystynopola, którą pełnił 33 lata Sprawował też funcję rabina okręgowego. Zmarł w roku 1912.

* * *

Naftali Herc Teomim

נפתלי הירץ תאומים

Rabbi Naftali Herc Teomim urodził się w roku 1851. Syn Ester i Mojżesza Teomim, brata Jakowa i Icchaka Teomim, naczelnego rabina Jaworowa i Horodenki. Około roku 1871 poślubił Fajgę, jedyną córkę rabbiego Menachema Manesa Liebermana z Glinian, gdzie zamieszkał. W końcu 1877 przyjęty do rabinatu Delatyna. Po 16 miesiącach opuścił Delatyn, gdyż jego małżonka sprzeciwiła się pobytowi tam ze względu na dużą odległość od jej rodziców. Wieloletni rabin Wielkich Oczu w latach 1879-1916. Gdy w roku 1888 zmarł jego ojciec był kandydatem do zajęcia po nim miejsca w Horodence, ale miejscowa społeczność wolała jego zięcia, rabbiego Elimelecha.

Napisał dzieło "Brama Naftalego", zamieszczone w napisanej przez jego ojca księdze "Trzecie nauczanie" (została wydana we Lwowie w roku 1880). Ponadto stworzył jeszcze dwa tomy rozważań na temat wszystkich czterech części "Szulchan Aruch". Naftali Herc Teomim zmarł w roku 1916.

Miał sześciu synów:

Josef Teomim (ur. 1874 w Glinianach), poślubił córkę rabina gminy Rozwadów. W roku 1912 wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie krótko służył jako rabin w nowojorskiej synagodze imigrantów z Wielkich Oczu, po czym 48 lat był rabinem w synagodze galicyjskiej w Detroit. Zmarł w roku 1962;

Berele Teomim, zięć Chaima Cwi Aszkenazi, rabina Przeworska;

Abraham Teomim, zięć rabbiego Efraima Zalmana Margaliot, rabina Łąki;

Efraim Teomim (ur. 1880 w Wielkich Oczach), zięć Cwi Elimelecha Teitelbauma, rabina Kołaczyc;

Jona Teomim (ur. 1885 w Wielkich Oczach), następca ojca w wielkoockim rabinacie;

Menachem Manes Teomim (ur. 1887 w Wielkich Oczach), zięć rabbiego Chaima Poperusza, rabina Tarnopola.

* * *

Jona Teomim

יונה תאומים

Rabbi Jona Teomim urodził się w roku 1885 w Wielkich Oczach jako jeden z sześciu synów rabbiego Naftalego Herca Teomim i Fajgi, jedynej córki rabbiego Menachema Manesa Liebermana z Glinian. Objął funkcję po śmierci swego ojca w roku 1916 i pełnił ją między obydwiema wojnami światowymi do roku 1943, kiedy to został zamordowany przez Niemców wraz z innymi Żydami miasteczka. Należał do chasydów z Bełza. Nosił honorowy tytuł Gabaj Erec Israel, czyli odpowiedzialnego za zbieranie datków na rzecz działalności osiedleńczej w ówczesnej Palestynie. Poślubił Chaję, córkę Izraela Arie Aszkenazi, rabina gminy Seret na Bukowinie. Jona i Chaja Teomim mieli trzech synów:

Joel Sznicel Teomim poślubił w roku 1932 Chaję Tilę, córkę rabbiego Isaschara Dowa Berisza Halperina rabina Biecza i wyjechał do Londynu, dzięki czemu przeżył wojnę; zmarł 25 czerwca 1984. Jego orzeczenia religijne cytowane są w księdze „Mądrość serca” autorstwa jego brata, Naftali-Herca, i w zbiorze „Korona chwały”;

Naftali Herc Teomim (ur. 1921), poślubił Rechczę, córkę Simchy Goldberga z Sanoka. Autor księgi "Mądrość serca" poświęconej kwestiom talmudycznym, wydanej w Biłgoraju, w drukarni Izraela Chaima Weinberga w roku 1938. Zginął zamordowany przez Niemców wraz z żoną w roku 1943;

Izrael Arie Teomim, którego orzeczenia religijne cytowane są w księdze „Mądrość serca”. Zginął zamordowany przez Niemców w 1943 roku.

Powrót - Ludzie

Powrót - Judaica